From:
Hysen=20
T=EBrpeza nj=EB legjend=EB p=EBr Kosov=EBn : Mustaf=EB =
Xhemaili VI - =20
Tashti=20
prozoj q=EB bised=EBn ton=EB, Zot=EBri T=EBrpeza, ta =
nd=EBrlidhim=20
me pjes=EBn pas kalimit tuaj n=EB Greqi, respektivisht =
para=20
kalimit n=EB Itali. - =20
N=EB=20
Greqi kemi hyr=EB n=EB fund t=EB vitit 1945, m=EB 1 dhjetor.=20
Si=E7 e theksova n=EB pjes=EBn e m=EBsip=EBrme t=EB k=EBsaj =
bisede, kur=20
i ram=EB kufirit mbet=EBm pa pes=EB shok=EB, Hasan Kabashin, Qamil Kupliqin dhe tre t=EB =
tjer=EB. Grupi=20
tjet=EBr i cili qe nisur para=20
nesh, nja kat=EBr dit=EB, por u vonua pasi q=EB b=EBri shum=EB =
luftime deri=20
n=EB Greqi, udh=EBhiqej nga Adem Gllavica, pastaj komandanti i batalionit Rexhep =
Okllapi,=20
pastaj Shaban Haliti, nga=20
Baliqt=EB e Ferizajt, i cili ishte komandant i kat=EBrt i =
batalionit. Por fatkeq=EBsisht ky =
grup ka=20
r=EBn=EB n=EB prita edhe t=EB brigadave t=EB Shqip=EBris=EB, =
posa=E7=EBrisht kur=20
kan=EB kthyer buz=EB Liqenit t=EB=20
Presp=EBs dhe kan=EB dashur q=EB n=EBp=EBr tok=EB t=EB =
Shqip=EBris=EB t=EB kalojn=EB =
n=EB Greqi. Mir=EBpo aty=20
kan=EB r=EBn=EB n=EB prit=EB dhe jan=EB=20
detyruar q=EB t=EB kthehen pas. Un=EB mendoj se k=EBta =
kan=EB Kur=20
na d=EBrguan grek=EBt n=EB Fillorin=EB, atje duhet pranuar =
se=20
ushtar=EBt anglez=EB na prit=EBn mjaft mir=EB p=EBr nj=EB koh=EB. =
Nga aty=20
na mor=EBn dhe na d=EBrguan n=EB qytetin Villos. Sa na =E7uan =
atje,=20
na fut=EBn n=EB nj=EB shkoll=EB t=EB madhe dhe mbaheshim n=EBn =
mbik=EBqyrjen=20
e qeveris=EB greke. Kushtet nuk ishin t=EB mira, por sa p=EBr ta =
mbajtur jet=EBn=20
gjall=EB. Aty ishte edhe nj=EB grua plak=EB, me=20
shtet=EBsi turke, por shqiptare. Quhej Qanie Zavalani. Ajo=20
ishte=20
nj=EB lloj invalideje dhe na thoshte se ishte rojtare e nj=EB =
teqeje.=20
Ajo grue a ka qen=EB me at=EB detyr=EB aty, apo me ndonj=EB =
tjet=EBr=20
nuk e di, por m=EB kujtohet se ajo na vizitonte neve =E7do =
dit=EB.=20
Jugosllavia k=EBrkoi nga grek=EBt q=EB ata t=EB m=EB dor=EBzonin. =
Dhe=20
mbase ky qe fati m=EB i mir=EB p=EBr ne, ngase prefekti i qytetit, =
i=20
cili ishte nj=EB antikomunist i p=EBrbetuar, kur e mori vesh =
k=EBt=EB m=EB=20
tha q=EB ta b=EBja list=EBn e shok=EBve t=EB mi k=EBshtu q=EB ne =
mund t=EB shkonim=20
n=EB fabrik=EBn lokale t=EB duhanit dhe mund t=EB merrnim =
cigare=20
me =E7mim t=EB fabrik=EBs. Pakot i kishin nga 50 cigare. E =
thash=EB=20
fat, ngase ne, p=EBrpos pak cigareve t=EB cilat i mbanim p=EBr nevojat tona, t=EB tjerat =
i shitnim n=EB=20
qytet dhe b=EBnim para p=EBr=20
jet=EB. Nj=EB=20
dit=EB erdhi policia greke dhe m=EB than=EB se po m=EB =
th=EBrrisnin=20
anglo-amerikan=EBt. Un=EB me vete e mora Rexhep Okllapin.=20
Kur shkuam atje, ata desh na "h=EBngr=EBn pa pjekur". Kishin=20
qen=EB nja pes=EB apo gjasht=EB ushtarak=EB anglo-amerikan=EB =
dhe=20
dy femra. "A=20
ti je Hysen T=EBrpeza? ", m=EB=20
pyet=EBn. "Po",=20
u=20
gjegja. "Ti=20
je krimineli m=EB i madh q=EB ka ardhur k=EBtu nga Jugosllavia. Pasnes=EBr do t=EB =
t=EB kthejm=EB n=EB=20
Jugosllavi ngase ti atje ke=20
luftuar kund=EBr aleat=EBve tan=EB. Tito =EBsht=EB me ne,=20
Rusia =EBsht=EB=20
me ne..." P=EBrkthyese=20
ishte zonja Qanie Zavalani. N=EB ato raste njeriu nuk di t=EB =
frik=EBsohet. Dhe=20
kur i d=EBgjova k=EBto fjal=EB i thash=EB zonj=EBs Qanie thuaju =
k=EBtyre: "Kjo=20
q=EB m=EB k=EBrc=EBnoni nuk m=EB frik=EBson. Ne jemi k=EBtu afro 300 vet=EB t=EB ardhur nga =
Kosova. Deri m=EB=20
tashti Titoja me partizan=EBt e=20
tij i ka vrar=EB mbi 50 mij=EB shqiptar=EB, po na vran=EB edhe =
neve nuk b=EBhet d=EBmi=20
i madh, por me k=EBt=EB ju do t=EB b=EBni veprim drejt mbylljes =
s=EB dyerve t=EB=20
nacionalizmit n=EB Ballkan. Ju=20
jeni aleat=EB, por Titoja dhe rus=EBt mendojn=EB ta sllavizojn=EB =
gjith=EB rruzullin toksor, por =
k=EBt=EB do ta=20
kuptoni shum=EB shpejt=EB ". "Pushoni=20
edhe nes=EBr dhe pasnes=EBr niseni n=EB rrug=EB!", =
m=EB=20
k=EBrc=EBnuan seriozisht ata. Derisa=20
po ktheheshim rrug=EBs i thash=EB Rexhepit i cili ishte=20
m=EB i vjet=EBr se un=EB. "Baca=20
Rexhep =E7ka t'u=20
themi shok=EBve, p=EBr =E7far=EB na kan=EB thirrur=20
anglo-amerikan=EBt?". "Po=20
mos t 'u tregojm=EB e t=EB shohim, =E7far=EB do t=EB na thon=EB =
edhe=20
nes=EBr!", tha=20
ai. Dhe sapo shkuam n=EB kamp, para na doli Ismail Gorani =
dhe pyeti=20
=E7far=EB ka t=EB re. I thash=EB se edhe nes=EBr do=20
t=EB shkoja edhe nj=EBher=EB ngase ashtu kishin k=EBrkuar =
ata. "Mir=EBpo,=20
sot m=EB kan=EBpritur shum=EB keq", i=20
thash=EB. N=EB=20
at=EB koh=EB ishte nj=EB qeveri provizore greke, e formuar =
pas=20
p=EBrkrahjes t=EB cil=EBn asaj ia b=EBri =C7er=E7ili pak =
para se t=EB shkonim ne. N=EB krye t=EB =
saj=EB ishte=20
Zerva, do t=EB thot=EB pik=EBrisht ai q=EB e pat faruar =
=C7am=EBrin=EB gjat=EB luft=EBs s=EB=20
Par=EB Bot=EBrore. T=EB nes=EBrmen diku nga ora dhjet=EB erdh=EBn =
polic=EBt grek=EB dhe m=EB=20
mor=EBn. Mos ki dert, zot=EBri Hysen, se Greqia nuk do t=EB =
lejoj=EB q=EB juve dhe=20
shok=EBt tuaj t'ju kthejn=EB pas n=EB Jugosllavi =
anglo-amerikatn=EBt". Dhe po kjo doli =
edhe n=EB=20
gazetat greke at=EB dit=EB=20
duket=20
theksuar se =E7donjeri q=EB e ka luftuar komunizmin i ka =
dyert=20
e hapura n=EB Greqi. E m=EB t=EB mir=EB se ne nuk gjenin kund. =
Dhe=20
k=EBshtu, shp=EBtuan asaj radhe. Mir=EBpo, grek=EBt n=EB fakt e =
kishin=20
edhe nj=EB plan tjet=EBr dhe ai ishte se, p=EBrmes neve, nacionalist=EBve shqiptar=EB, =
t=EB p=EBrgatisnim=20
njer=EBz q=EB nes=EBr ta sulmonin=20
Shqip=EBrin=EB. Posa=E7=EBrisht p=EBr k=EBt=EB ishte e interesuar =
organizata e=20
Vorio-Epirit. Madje, mua nj=EB her=EB n=EB selin=EB e asaj organizate antishqiptare =
m=EB pat=20
thirrur edhe dr. Konduli dhe me at=EB rast e kuptova cili =
ishte=20
q=EBllimi i grek=EBve dhe aryeja pse ata i kund=EBrshtonin =
anglo-amerikan=EBt=20
q=EB t=EB na kthenin e t=EB na dor=EBzonin te =
jugosllav=EBt. NGA=20
ATHINA N=CB NJ=CB ISHULL T=CB VETMUAR - =20
=C7'far=EB=20
ndodhi pas refuzimit q=EB u b=EBn=EB grek=EBt anglo- amerikan=EBve =
q=EB=20
t'u=20
dor=EBzonin te jugosllav=EBt? - =20
Grek=EBt=20
na mblodh=EBn dhe na d=EBrguan n=EB Athin=EB. N=EB Athin=EB u b=EBm=EB shum=EB, =
ngase aty i gjet=EBm=20
edhe shum=EB nacionalist=EB t=EB=20
ikur nga Shqip=EBria e Vjet=EBr. Po ashtu i gjet=EBm edhe disa tan=EBt, nga ana e =
Presp=EBs, ana e=20
Manastirit, ana e Tetov=EBs.=20
K=EBshtu q=EB ne u b=EBm=EB m=EB shum=EB se 300 vet=EB. Pas =
disa dit=EBsh q=EBndrimi n=EB =
kryeqytetin e=20
Greqis=EB, na mor=EBn dhe na d=EBrguan n=EB ishullin Siros, =
ngase qeveria=20
provizore greke kishte =
infromata se=20
komunist=EBt grek=EB do t=EB na sulmonin n=EBp=EBr kampe ku ishim t=EB=20
vendosur. - =20
Pse? - =20
Sepse=20
Jugosllavia, p=EBrmes konsullat=EBs s=EB saj q=EB kishte =
n=EB=20
Athin=EB, b=EBnte propagand=EB t=EB jasht=EBzakonshme =
kund=EBr=20
nesh.=20
Gazetat =E7do dit=EB shkruanin kund=EBr nesh, duke =
shpikur lloj-lloj=20
krimesh t=EB cilat ne as q=EB i kishim b=EBr=EB. Mua=20
me dhjetra=20
her=EB ma nxor=EBn fotografin=EB n=EB faqet e para t=EB gazetave =
greke. N=EB=20
Siros kushtet kan=EB qen=EB t=EB mjera, por, si=E7 thuhet, =
njeriu=20
=EBsht=EB m=EB i fort=EB se guri dhe nuk po u vdiske nga =
mundimet=20
q=EB p=EBrjetohen. Nj=EB koh=EB kemi jetuar vet=EBm nga =
barnishtat=20
dhe rr=EBnj=EBt. N=EB Siros u b=EBm=EB m=EBse 700 emigrant=EB =
shqiptar=EB,=20
bashk=EB me ata t=EB Shqip=EBris=EB. Ushqim thuajse nuk =
na=20
jepnin fare. Aty na mbajt=EBn afro tre muaj dhe grek=EBt vendos=EBn t=EB na =E7ojn=EB =
n=EB Xhirit, nj=EB vend i=20
larg=EBt nga Athina. Atje na=20
d=EBrguan me anije. Xhiriti =EBsht=EB nj=EB vend tejet i gjer=EB =
dhe sa arrit=EBm atje na =
shp=EBrndan=EB n=EB t=EB=20
gjitha an=EBt duke na b=EBr=EB pik=EB=20
e pes=EB. Kur b=EBn=EB t=EB na nisin p=EBr n=EB Xhirit =
komandanti i kampit n=EB Siros =
m=EB thirri dhe=20
m=EB tha se grek=EBt kishin sjellur vendim q=EB mua t=EB m=EB =
ndalonin aty.=20
"Pse?", e pyeta. Ai=20
nisi t=EB m=EB tregoj=EB se n=EB Xhirit jetesa =EBsht=EB edhe m=EB =
e v=EBshtir=EB se sa n=EB Siros, =
se ka pun=EB t=EB=20
v=EBshtira p=EBr emigrant=EBt e t=EB=20
tjera. Po ashtu m=EB tha se vendimi ishte sjelur q=EB n=EB Siros =
t=EB=20
ndaleshin edhe Luan Gashi, Ibrahim Kelmendi, Adem Gllavica dhe Ismail Gorani, i =
cili n=EB fakt=20
ishte i s=EBmur=EB. Pastaj, ne t=EB=20
pestit, u mblodh=EBm n=EB komandatur=EB. S=EBrish komandanti =
na tha se k=EBrkesa p=EBr t=EB =
mbetur ne n=EB Siros,=20
kishte ardhur nga =
Athina dhe=20
k=EBt=EB s=EBrish e justifikoi me th=EBniet se n=EB Xhirit =
duhej punuar pun=EB t=EB =
v=EBshtira fizike n=EB t=EB=20
cilat nuk donin q=EB t=EB na fusnin neve. Ne, p=EBrkthyes e kishim =
nj=EB jugor,=20
Sejdi Baj=EBn.=20
Un=EB sapo =
mbaroi komandanti=20
grek i thashe se nuk dua t=EB=20
ndalem n=EB Siros dhe t=EB ndahem nga shok=EBt, por dua t=EB =
shkoj tok me ta kudo qoft=EB. =
Greku insistoi=20
t=EB m=EB bindte, por un=EB nuk=20
bindesha assesi. "Po=20
atje do t=EB punosh pun=EB krahu=94, m=EB=20
tha. "Ku=20
t=EB punojn=EB shok=EBt e mi, aty do t=EB punoj edhe =
un=EB=94,=20
ia=20
ktheva. Luani,=20
Ibrahimi dhe Ismail Gorani u ndal=EBn. Ademi nuk deshi=20
t=EB ndalej, ngase n=EB Xhirit ia d=EBrgonin Beq=EBn, t=EB =
cilin e=20
kishte=20
djal=EB axhe dhe nuk donte ta lente vet=EB. Kjo=20
ka ndodhur n=EB gusht 1946. Tashti=20
ishte koha kur grek=EBt dilnin n=EB referendum p=EBr t=EB votuar p=EBr monarki apo =
republik=EB. T=EB=20
gjith=EB kishin qen=EB kund=EBr=20
monarkis=EB. Mir=EBpo anglo-amerikan=EBt, duke e par=EB se =
komunist=EBt edhe n=EB Greqi edhe =
p=EBrreth Greqi=20
s=EB ishin t=EB fort=EB, u than=EB=20
nacionalsit=EBve se po desh=EBn ta shp=EBtonin Greqin=EB, =
at=EBher=EB duheshin votuar dhe =
rikthyer=20
mbretin Gjorgos, i cili gjat=EB luft=EBs kishte =
q=EBndruar n=EB Lond=EBr.=20
Dhe nj=EB dit=EB, derisa ishim n=EB Xhirit, aeroplan=EBt =
v=EBrshuan qiellin me=20
afishe n=EB t=EB cilat Zerva=20
apelonte tek populli q=EB t=EB votonte p=EBr monarkin=EB =
ngase ashtu shp=EBtonte vendi. =
N=EB fakt ishte=20
interesant se gjith=EB jet=EBn e=20
tij politike Zerva e kishte luftuar monarkin=EB, por tashti, =
meq=EB e=20
k=EBrkonte interesi i atdheut t=EB tij, ai kishte dalur n=EB favor t=EB saj dhe p=EBr k=EBt=EB =
edhe populli grek=20
i besonte. Me syt=EB e mi i kam=20
par=EB grek=EBt antimonarkist duke qar=EB ngase t=EBr=EB =
jet=EBn e kishin luftuar =
monarkin=EB madje me=20
shum=EB sakrifica, por=20
megjithat=EB thoshin se "Atdheu =EBsht=EB mbi t=EB gjitha". =
Dhe k=EBshtu=20
monarkist=EBt fituan dhe e kthyen mretin. KOMUNIST=CBT=20
GREK NA SULMONIN Q=CB=20
T=CB NA VRISNIN - Ju ndiqeshit edhe n=EB Greqi. =
Madje atje u=20
dilte fotografia n=EB shum=EB gazeta ditore, duke ta =
p=EBrshkruar edhe=20
kapel=EBn q=EB maje n=EB =
kok=EB, sepse ishe i=20
rreziksh=EBm. P=EBr kend ishe atje=20
i rreziksh=EBm ? Komunist=EBt=20
grek=EB gjendeshin n=EBp=EBr male dhe ishin=20
mjaft mir=EB t=EB armatosur, por kishin edhe shum=EB makineri =
ushtarake=20
k=EBshtu q=EB rreziku nga ndonj=EB sulm i tyre ishte shum=EB =
evident.=20
Un=EB, me j=EB Mustaf=EB Bajraktarin nga Peja i kemi =
vizituar=20
t=EB gjith=EB shqiptar=EBt kudo q=EB ishin n=EB Xhirit, =
pavar=EBsisht=20
se a ishin nga Kosova apo nga Shqip=EBria. M=EB kujtohet,=20
n=EB nj=EB fshat q=EB quhej Jarapetra, ishin strehuar 28 =
kosovar=EB,=20
nd=EBr t=EB cil=EBt edhe dy kush=EBrinj t=EB mi dhe nj=EB =
bashk=EBfshatar=20
imi. Aty q=EBndruam dy net=EB. Ata kan=EB qen=EB t=EB vendosur=20
n=EB nj=EB nd=EBrtes=EB dykat=EBsh. Kati i posht=EBm ishte i =
mjaftuesh=EBm p=EBr t=EB fjetur=20
rreth 30 njer=EBz, nd=EBrsa n=EB katin e ep=EBrm=20
askush nuk e dinte =E7far=EB kishte dhe p=EBr =E7far=EB =
sh=EBrbente. Ishte=20
i mbyllur dhe nuk kishte as shkall=EB. N=EB k=EBt=EB fshat =
njer=EBzit ishin=20
gjendur mjaft mir=EB, ngase edhe ndihmoheshin nga nj=EB =
organizat=EB humanitare=20
e po ashtu e kishin edhe t=EB drejt=EBn e pun=EBs.=20
S=EB andejmi shkova edhe n=EB nj=EB fshat t=EB p=EBraf=EBrt ku =
ishin 50 shqiptar=EB. Edhe k=EBta =
nuk i kishin=20
kushtet shum=EB t=EB k=EBqia, por=20
ishte frika hapur nga ndonj=EB sulm eventual i =
komunist=EBve. E pash=EB=20
un=EB se situata atje v=EBrtet=EB nuk ishte mir=EB. Pas k=EBsaj u ktheva =
s=EBrish jo larg=20
Neapolisit lokalitet i Haxhi Nikoll=EBs, =
ku ishim nja 25-26 vet=EB. =
Kushtet p=EBr jetes=EB=20
k=EBtu i kishim m=EB t=EB k=EBqia se sa t=EB tjer=EBt n=EBp=EBr =
lokalitetet dhe=20
kampet tjera. =
Mir=EBpo, nj=EB dit=EB=20
a dy pas k=EBsaj, n=EB Neapolis, n=EB m=EBngjes erdh=EBn =
polic=EBt grek=EB dhe m=EB=20
than=EB se po m=EB k=EBrkonin ngase m=EB kishin thirrur n=EB =
Athin=EB. N=EB nd=EBrkoh=EB=20
gazetat e komunist=EBve shkruanin =E7mos p=EBr mua, duke th=EBn=EB =
se kinse qeveria greke po m=EB =
mbante mua=20
n=EBp=EBr hotele m=EB luksoze, se=20
po m=EB j epte para etj. Nd=EBrsa un=EB me t=EB tj er=EBt flej a =
n=EB kasht=EB. Po ashtu ata =
than=EB se shok=EBt e=20
mi me t=EB cil=EBt shim duheshin=20
l=EBn=EB at=EB nd=EBrtes=EB t=EB vog=EBl, me arsyetim se i =
nevojitej shtetit dhe t=EB=20
kalonin n=EB brend=EBsi t=EB qytez=EBs. N=EB fakt ata kishin =
informacion se do t=EB na =
sulmonin=20
komunist=EBt, ngase e ninin se n=EB=20
at=EB nd=EBrtes=EB me shok=EB gjendesha un=EB, por nuk po =
na=20
tregonin=20
p=EBr k=EBt=EB q=EB t=EB mos fusnin panik tek ne. Mua m=EB than=EB =
se=20
me anije duhet j=EB shkoja n=EB Athin=EB. Ata shok=EBt m'i =
sistemuan=20
af=EBr nd=EBrtes=EBs s=EB policis=EB. Kur kalova andej nga =
nd=EBrtesa=20
e policis=EB m=EB ran=EB n=EB sy disa thas=EB me r=EBr=EB, por =
v=EBrtet=EB=20
nuk m=EB shkonte mendja se k=EBta po p=EBrtatiteshin p=EBr ta =
p=EBrballuar=20
sulmin e komunist=EBve. Mua m=EB nis=EBn p=EBr n=EB Athin=EB =
me=20
nja dy kamion=EB me polic=EB, nj=EB para e nj=EB pas deri n=EB =
Neapolis ku duhej hipur n=EB =
anije. Mua=20
s=EBrish nuk m=EB shkonte mendja se=20
ata ashtu m=EB siguronin. Kur m=EB d=EBrguan n=EB Hiraklion, prej nga nisej anija, =
takova=20
mjaft shqiptar=EB, m=EB shum=EB nga=20
Shqip=EBria se sa nga Kosova. Nd=EBrsa shok=EBt n=EB fshatin ku ishim t=EB vendosur =
sapo kishte=20
r=EBn=EB terri i par=EB i kishin=20
evakuuar nga vendbanimi i m=EBhersh=EBm n=EB strehimin e =
ri. N=EB mb=EBmje komunist=EBt =
kan=EB shkuar dhe=20
ia kan=EB v=EBn=EB minat nd=EBrtes=EBs=20
ku flenim ne dhe e kishin ngritur n=EB aj=EBr. K=EBt=EB ma =
tha t=EB nes=EBrmen me telefon =
nj=EB Ahmet=20
Kabashi, tash i njder=EB. Un=EB u g=EBzova q=EB asnj=EB =
nga shok=EBt nuk e=20
kishte p=EBsuar. Kur=20
shkova n=EB anije, kapiteni i anijes kishte qen=EB komunist=20
i flak=EBt dhe nuk donte t=EB m=EB lejonte t=EB hipja n=EB anije. =
Insistonte=20
se nuk kishte vend n=EB anije, jo k=EBshtu, jo ashtu...Un=EB=20
pastaj me nj=EB Haxhi Nevic=EBn, edhe ky jugor dhe e fliste =
greqishten=20
mir=EB, e mori dhe derisa pinim kafe po e lexonte=20
gazet=EBn. M=EB preku dhe m=EB tha: "=C7ohu=20
ore Hysen se a nuk e sheh se edhe kapu=E7in ta kan=EB p=EBrshkrua se si t=EB=20
duket". Un=EB=20
e kisha nj=EB beret=EB t=EB prer=EB pak=EBz dhe ata edhe at=EB =
t=EB atill=EB e kishin =
p=EBrshkruar n=EB gazet=EB.=20
At=EBher=EB un=EB me Haxhiun dola=20
dhe e bleva nj=EB kapel=EB, =E7far=EB i bartnin vend=EBsit. =
Ishin=20
dofar=EB kapelash si t=EB rus=EBve, me lesh. - =20
Pse=20
e nd=EBrruat kapel=EBn? =20
-Ngase ishte rrezik p=EBr ta bartur timen. Mund t=EB =
m=EB=20
b=EBnin=20
atentat komunist=EBt mu n=EB mes t=EB qytetit. K=EBshtu q=EB =
nxituam=20
t=EB gjenim vend diku n=EB ndonj=EB nga hotelet e qytetit. =
Tashti=20
m=EB shoq=EBronin Shaban Haliti dhe nj=EB Fazliu, mbiemri i t=EB =
cilit nuk m=EB=20
kujtohet, por ishte nga Resna dhe pastaj pat kaluar=20
n=EB Australi. Kur shkuam n=EB hotel nj=EB grua plak=EB q=EB =
punonte=20
aty, sapo e mori vesh se ishim shqiptar=EB, na tha se nuk=20
ishte i sigur=EB strehimi n=EB hotel ngase komunist=EBt mund t=EB na vrisini, sepse vet=EBm =
ndonj=EB or=EB m=EB=20
par=EB n=EB nj=EB nga vendet e=20
strehimit t=EB shqiptar=EBve n=EB Neapolis ata e kishin vrar=EB =
nj=EB shqiptar nga Maqedonia. =
Para sht=EBpis=EB=20
ku ishin t=EB strehuar shqiptar=EBt. At=EBher=EB ne u =
larguam nga=20
hoteli. Dhjet=EB dit=EB t=EB plota=20
kam fjetur n=EBrp=EBr vreshta derisa nuk kam arritur t=EB z=EB =
vend n=EB=20
anijen q=EB shkonte p=EBr n=EB =
Athin=EB. NE=20
NUK JEMI TURQ POR JEMI SHQIPTAR=CB Kur=20
erdha n=EB Athin=EB u takova me Muharrem Bajraktarin,=20
Fiqri Din=EBn, Hysni Dem=EBn, Abaz Ermenjin e=20
t=EB tjer=EB. Hyra dhe u thash=EB: "=C7ohuni=20
burra t=EB shkojm=EB, se komunis=EBt do t=EB na i =
farojn=EB=20
t=EB gjith=EB v=EBllez=EBrit n=EB Xhirit". Abaz=20
Ermenji i tha Muharrem=20
Bajraktarit: "=C7ohuni=20
zot=EBri kolonel, dhe t=EB nd=EBrrmarrim di=E7ka. Ja =
=E7far=EB=20
thot=EB zot=EBri T=EBrpeza. Shok=EBt i kemi n=EB rrezik dhe ta =
b=EBjm=EB=20
nj=EB=20
shkres=EB ne, pes=EB apo gjasht=EB vet=EB, dhe t=EB k=EBrkojm=EB =
pranim=20
n=EB=20
Ministrin=EB e Jashtme t=EB Greqis=EB!" M=EB=20
b=EBhet se e kishte p=EBr n=EBn=E7minm ta b=EBnte at=EB shkres=EB. =
Pastaj=20
nuk kaloi as muaji kur m=EB erdhi mua telegrami se komunist=EBt=20
kishin ardhur para m=EBngjesit her=EBt dhe i kishin rrethuar=20
ata 28 shqiptar=EBt t=EB cil=EBt, si=E7 thash=EB, i kisha =
vizituar =
koh=EB=20
m=EB par=EB, n=EB Jarapetra. Posta e xhandarm=EBris=EB nuk ka =
qen=EB=20
larg, ndonj=EB 200 metra, mir=EBpo komunist=EBt e kan=EB =
rrethuar=20
edhe post=EBn e xhandarm=EBris=EB. Komunist=EBt kishin b=EBr=EB =
p=EBrpjekje=20
q=EB t=EB thynin der=EBn dhe t=EB futeshin brenda e t'i=20
masakronin=20
gjith=EB shqiptar=EBt q=EB gjendeshin aty. E shqiptar=EBt =
e=20
gjor=EB, brenda, asnj=EB lloj arme nuk e kishin, ama asgj=EB, =
p=EBrve=E7=20
ndonj=EBbatanije t=EB vjetruar p=EBrt'u=20
mbuluar. Si=E7 thash=EB, n=EB katin e ep=EBrm nuk e dinin =
=E7far=EB kishte, dhe nj=EBrit=20
i kujtohet q=EB=20
ta prishte tavanin dhe duke e t=EBrhequr nj=EBri-tjetrin q=EB t=EB =
gjith=EB=20
hipin lart=EB n=EB katin e sip=EBr. Grek=EBt nuk kan=EB mundur =
t=EB hyjn=EB=20
brenda, por vendosin q=EB t'ia=20
fusin zjarrin nd=EBrtes=EBs. Pes=EB=20
shqiptar=EB u dogj=EBn aty. Nj=EB Hysen Rama nga Peja =
bashk=EB=20
me nj=EB Sokolin, po ashtu edhe Januz Baj=E7inca, i cili =
=EBsht=EB=20
djegur me flamur n=EB trp. Januzi i gjor=EB nuk e ka hequr =
flamurin=20
q=EB e mbante fshehurazi nga grek=EBt. Ka qen=EB trim dhe=20
atdhetar i flak=EBt. Shpesh na thoshte: "Kur=20
t=EB shkojm=EB n=EB Kosov=EB do ta hap k=EBt=EB =
flamur!" Po=20
ashtu u dogj=EBn edhe dy Matosh=EBt, Rizahu dhe Rexha,=20
v=EBllez=EBr.=20
Flaka ishte e madhe. T=EB tjer=EBt k=EBrcyen nga lart.=20
Nuk ka qen=EB lart, por grek=EBt kan=EB shtir=EB n=EB ta dhe i =
kan=EB vrar=EB.=20
Nj=EB Zenel Mehmeti nga Peja, si luan, i hidhet nj=EB greku =
n=EB=20
qaf=EB dhe ia rr=EBmben arm=EBn me t=EB cil=EBn i vret nja 4 apo 5 =
grek=EBr,=20
por komunist=EBt e vrasin edhe at=EB. Me k=EBt=EB rast 13 u =
vran=EB,=20
edhe 5 u dogj=EBn, do t=EB thot=EB 18 u vran=EB, shp=EBtuan =
dhjet=EB.=20
Shp=EBtoi Hakiu, kush=EBriri im, nd=EBrsa babai iu vra. Kur =
e=20
k=EBrcyen murin k=EBta t=EB dhjetit, xhandar=EBt, edhe pse t=EB =
rrethuar,=20
i kishin thirrur q=EB t=EB shkonin n=EB drejtimin e tyre. =
K=EBta=20
shkuan deri tek ata disi dhe polic=EBt u dhan=EB arm=EB edhe =
k=EBtyre=20
dhe, t=EB gjith=EB s=EB bashku, i shporr=EBn =
komunist=EBt. Un=EB=20
e thash=EB se telegrami me k=EBt=EB lajm t=EB dhimbsh=EBm =
me=20
erdhi. Mua m=EB mori Abaz Ermenji dhe nj=EB Pjet=EBr=20
Ndona=20
dhe=20
m=EB than=EB t=EB shkonim tek avokati Ilija Qirko, =
grekofon, por q=EB e=20
fliste shqipen mir=EB. Me t=EB shkuam n=EB Ministrin=EB e Jashmte. =
Me an=EB t=EB=20
avokatit arrit=EBm ta alarmonim ministrin=EB dhe=20
ministria dha urdh=EBr q=EB t'i=20
kthenin nga Xhiriti. Do t=EB ken=EB=20
qen=EB rreth 700 shqiptar=EB. Kur i kan=EB afruar tek anija n=EB =
Neapolis=20
ushtria greke i ka rrethuar n=EB dy an=EBt ngase komunist=EBt=20
i sulmonin q=EB t'i =
vrisnin dhe=20
t=EB mos i lejonin q=EB t=EB vinin n=EB=20
Athin=EB. Por, megjithat=EB, t=EB gjith=EB arrit=EBn n=EB Kampin =
Pire, n=EB Aja Nikoll=EB. =
Njer=EBzit tashm=EB ishin=20
t=EB lodhur shum=EB. Mir=EBpo, t=EB=20
kthehem edhe nj=EBher=EB tek nisja jon=EB p=EBr n=EB Xhirit. =
N=EB fakt, para se t=EB shkonim =
ne p=EBr n=EB=20
Xhirit, derisa gjendeshim n=EB=20
kampin e Athin=EBs, Abas Ermenji ishte n=EB burg, ngase sapo kishte kaluar nga =
Shqip=EBria n=EB=20
Greqi, pasi kishte b=EBr=EB pak koh=EB n=EB mal. Kur shkuan =
jugor=EBt q=EB ta takonin=20
n=EB burg, ai m=EB =E7oi fjal=EB p=EBrmes tyre duke u th=EBn=EB: =
"Thuajni atij=20
bajraktarit t=EB Kosov=EBs le t=EB na p=EBrfaq=EBsoj=EB edhe neve =
dhe t=EB=20
gjith=EB =
t=EB shkojm=EB n=EB=20
Turqi si emigrant=EB politik=EB ". I mora un=EB pes=EB vet=EB t=EB tjer=EB me =
vete. Nj=EB Riza=20
Osmanin nga Prizreni, ishte apiten q=EB e fliste =
turqishten,=20
Ismail Goranin, Beqir Bajgor=EBn,=20
Ahmet Kabashin dhe=20
Rexhep Tetov=EBn. Vendos=EBm t=EB shkonim n=EB =
ambasad=EBn e Turqis=EB=20
n=EB Athin=EB. Kur =
hym=EB brenda=20
turqit na prit=EBn mjaft mir=EB. Kur na pyet=EBn =E7far=EB k=EBrkonim, Riza tha =
p=EBr=20
mua: "Ky=20
kryetari yn=EB d=EBshiron t=EB flas me amasadoin =
tuaj". N=EBpun=EBsi=20
i abasad=EBs na tha se ambasadori nuk gjendej aty=20
sepse kishte udh=EBtuar p=EBr n=EB Ankara. "Mir=EBpo=20
un=EB jam sekretari i par=EB i ambasd=EBs dhe tashti un=EB=20
kam kompetencat derisa nuk kthehet ai". At=EBher=EB=20
un=EB i thash=EB kapiten Riz=EBs q=EB t'i=20
tregonte zot=EBriut=20
se kush ishim ne, nga kishim ardhur dhe si ishim gjetur n=EB =
Greqi. "Ne=20
kemi luftuar kund=EBr komunizmit dhe kund=EBr sllavizmit",=20
i=20
thash=EB. "Jemi afro 300 kosovar=EB dhe nja 500 =
refugjat=EB=20
nga Shqip=EBria, k=EBshtu q=EB kemi k=EBrkes=EB q=EB shteti juaj =
t=EB na pranoj=EB si=20
refugjat=EB politik atje. Ne, Kosova, gjithmon=EB =
kemi=20
luftuar q=EB t=EB bashkohemi me Shqip=EBri..." Riza=20
Osmani deshi t=EB m=EB p=EBrkthente, mir=EBpo diplomati turk i tha =
atij q=EB t=EB mos=20
m=EB nd=EBrpriste fare. Un=EB vazhdova m=EB tutje=20
fjal=EBn time dhe, nd=EBr t=EB tjera, i thash=EB: "Fundja,=20
bashkimi i Kosov=EBs me Shqip=EBrin=EB mund t=EB =
jet=EB=20
i mir=EBseardhur edhe p=EBr Turqin=EB, forcimi dhe bashkimi i=20
Shqip=EBris=EB,=20
ngase mund t=EB vij dita q=EB vet=EBm Shqip=EBria mund =
ta=20
p=EBrkrah Turqin=EB, nga t=EB gjitha vendet e =
Ballkanit". Dhe=20
pasi q=EB p=EBrfundova, diplomati turk m=EB pyeti gjuh=EBn =
shqipe: =93A=20
mbaruat, zot=EBri T=EBrpeza?" Ne=20
e shikuam me habi! "Edhe=20
un=EB jam gjak shqiptari", tha=20
ai. Kur tha ashtu un=EB=20
n=EB vete shpresova se mbaroi puna. "Un=EB=20
ju kuptova plot=EBsisht", vazhdoi=20
ai me nj=EB geg=EBnishte=20
t=EB kulluar. "Mir=EBpo =EBsht=EB e pamundshme q=EB t'i dilet p=EBrball=EB k=EBrkes=EBs =
suaj. Turqia=20
emigrant=EB politik=EB nuk pranon.=20
Turqia as shqiptar=EBt nuk i pranon. Ju, me marr=EBveshjen e Ataturkut q=EB =
kishte me 1938=20
me qeverin=EB e Beogradit, sipas=20
s=EB cil=EBs n=EB Kosov=EB nuk ka shqiptar=EB por vet=EBm turq, me at=EB vendim =
ejani, urdh=EBroni=20
dhe nisuni p=EBr n=EB Turqi si=20
turq...Kjo =EBsht=EB zgjidhja e vetme " tha ai. Un=EB,=20
kur i d=EBgjova k=EBto fjal=EB u p=EBrv=EBlova n=EB zem=EBr u =
ngrita=20
n=EB k=EBmb=EB dhe i thash=EB diplomatit turk: "Zotrote,=20
m=EB vjen keq q=EB po i d=EBgjoj k=EBto fjal=EB. Ne nuk =
jemi=20
turq por jemi shqiptar=EB. Marr=EBveshjen e Atrukut =
me=20
Beogradin=20
heronjt=EB dhe patriot=EBt si Ram=EB Bllaca, Sherif Voca =
e=20
t=EB tjer=EBt kan=EB dh=EBn=EB jet=EB p=EBr ta kund=EBr shtuar. =
K=EBshtu edhe=20
ne, =
t=EB gjith=EB sikur t=EB farohemi k=EBtu n=EB Greqi, nuk do t=EB =
pranojm=EB=20
nj=EB marr=EBveshje t=EB k=EBtill=EB t=EB turpshme", =
i=20
thash=EB. Mir=EBpo=20
ai ishte diplomat. "Mos=20
nxitoni, zot=EBri T=EBrpeza", m=EB=20
tha. "Tashti ju shkoni nj=EBher=EB=20
n=EB Turqi si turq, se ashkush nuk mund t'ua heq =
shqiptarizm=EBn=20
prej zemr=EBs. Kur t=EB vjen koha e shprehni. Koha =
sot =
=EBsht=EB k=EBshtu, nes=EBr vjen ndonj=EB koh=EB tjet=EBr...Po ju =
pyes:=20
po=20
ju mbyt=EBn juve kush punon? " "Punojn=EB=20
t=EB tjer=EBt", i=20
thash=EB. "Ne jemi rac=EB ilirian=EBsh q=EB=20
s 'kan=EB dalur fare kurr=EB e as q=EB do t=EB dalim. E sa i =
p=EBrket =E7=EBshtjes s=EB deklarimit turq, =
t=EB them se m=EB=20
par=EB i rrah k=EBmbanat e kish=EBs p=EBr nj=EB cop=EB =
buk=EB n=EB Per=EBndim dhe nuk=20
shkoj n=EB=20
Turqi". Pastaj=20
u =E7uam dhe dol=EBm. Mir=EBpo, llafet nga kjo bised=EB =
n=EB=20
ambasad=EBn turke kishin rrjedhur, dhe njer=EBzit u ngrit=EBn =
nj=EB=20
nga nj=EB, dhe n=EB grupe, u deklaruan si turq dhe dol=EBn n=EB =
Turqi.=20
Nuk duronin njer=EBzit. Mbet=EBm ne nj=EB pakic=EB njer=EBzish, =
disa=20
t=EB Kosov=EBs, disa t=EB Shqip=EBris=EB. N=EB Greqi mbet=EBm =
kat=EBr vjet. XHAFER=20
DEVA U B=CB DAUT IBRAHIM - =20
Do=20
t=EB thot=EB n=EB Greqi mbet=EBt deri n=EB vitin =
1949? - =20
Po.=20
M=EB 19 prill t=EB vitit 1949 na kan=EB d=EBrguar n=EB Itali, =
af=EBr Barit. Tashti na mor=EBn =
amerikan=EBt n=EB=20
duart e tyre. N=EB k=EBt=EB koh=EB=20
Mit'hat Frash=EBri ishte n=EB Rom=EB, Abas Kupi =
n=EB Xhafer=20
Dev=EBn dhe Pajazit Boletinin n=EB k=EBt=EB periudh=EB Zogu =
i t=EBrhoqi nga=20
Cyrihu i Zvicr=EBs dhe i solli n=EB Egjipt, me an=EBn=20
e Mbretit Faruk, do t=EB thot=EB mbretit t=EB Egjipitit i =
cili n=EB fakt ishte shqiptar edhe =
vet=EB dhe i=20
cili e p=EBrkrahte Mbretin Zog.=20
Zogu e t=EBrhoqi Xhaferin, ngase ai, edhe pse n=EB Cyrih, =
ishte n=EB rreik nga aleat=EBt, =
ngase=20
propaganda serbe b=EBnte =E7mos p=EBr=20
ta shtir=EB n=EB dor=EB at=EB. Kur erdhi n=EB Egjipt, Xhaferit =
menj=EBher=EB iu=20
rregullua shtet=EBsia egjiptiane dhe iu nd=EBrrua emri. K=EBshtu atje, xhafer Deva =
u b=EB=20
Daut Ibrahim. Kur ne shkuam n=EB Rom=EB, atje erdhi =
edhe Xhaferi.=20
K=EBt=EB e dinin aleat=EBt, mir=EBpo=20
njeriu kishte identitet t=EB ri. Pastaj, meq=EB Egjipit =
nuk kishte qen=EB n=EB luft=EB =
at=EBher=EB, askush=20
nuk kishte =E7far=EB t'i=20
b=EBnte. Zogu =
at=EBher=EB edhe e=20
shkroi se n=EB takimin i cili parashihej q=EB t=EB mbahej n=EB =
Egjipt, e t=EB=20
cilin e kund=EBrshtonte Abas=20
Ermenji, Kosov=EBn do ta p=EBrfaq=EBsojn=EB Xhafer Deva dhe =
Pajazit Boletini. Po ashtu ai =
shkroi se aty=20
do t=EB isha edhe un=EB - Hysen=20
T=EBrpeza. Un=EB=20
n=EB k=EBt=EB koh=EB gjendesha n=EB Athin=EB. Bile atje m=EB thirri Fiqri Dina dhe m=EB tha =
se edhe un=EB=20
do t=EB duhet t=EB shkoja n=EB Egjipt. Fatmir=EBsisht, kurr=EB =
n=EB jet=EBn time nuk kam=20
vrapuar pas karrigave, k=EBshtu q=EB Fiqriut i =
thash=EB: "Jo,=20
Fiqri beg, n=EB vend timin atje duhet t=EB shkoj=EB Ismail =
Gorani". Bile=20
m=EB shkroi Fiqriu me habi dhe m=EB pyeti p=EBrse. Un=EB iu gjegja =
se Ismaili=20
ishte m=EB i moshuar se un=EB dhe kishte m=EB shum=EB=20
se un=EB p=EBrvoj=EB n=EB politik=EB. "Ne=20
t=EB gjith=EB nj=EB jemi", i=20
thash=EB. Mir=EBpo,=20
kisha qen=EB n=EB lajthitje ngase pik=EBrisht m=EB von=EB =
Ismail=20
Gorani m'u b=EB kund=EBrshtari im m=EB i madh. Nejse. Por edhe =
ashtu d=EBshtoi=20
mbledhja n=EB Kajro. K=EBshtu, pas d=EBshtimit t=EB=20
k=EBsaj mbledhje n=EB Egjipt, ne dol=EBm n=EB Itali q=EB ta =
formonim Komitetin.
mundur q=EB ta shp=EBrthejn=EB =
rrethimin, mir=EBpo=20
nuk kan=EB dashur q=EB t=EB luftojn=EB=20
kund=EBr shqiptar=EBve. Por aty u ndodh=EB nj=EB e keqe, jo se vriten shum=EB, por =
ndodh=EB nj=EB=20
dredhje e grupit. Dhe p=EBr k=EBt=EB=20
arsye ata n=EB Greqi arrit=EBn dy dit=EB pas nesh, sikur =
thash=EB.
Egjipt dhe erdhi s=EB andejmi. =
Mbreti Zog=20
po ashtu gjendej n=EB Egjipt=20
dhe b=EBnte =E7'mos q=EB ta formonte nj=EB qeveri n=EB =
emigracion.=20
Le t=EB flitet =E7far=EBdo qoft=EB p=EBr Zogun, por nj=EB =
=EBsht=EB e=20
sigurt=EB se at=EB amerikan=EBt e kan=EB p=EBrkarhur shum=EB. =
Mit'hat Frash=EBri pranon=20
q=EB t'i=20
afrohet Zogut, edhe Ali K=EBlcyra dhe disa=20
t=EB tjer=EB, mir=EBpo Abaz Ermenji =EBsht=EB nj=EB fanatik i madh =
-un=EB=20
nuk e akuzoj, se =EBsht=EB shqiptar i mir=EB, por mjerisht =
egoizma=20
i hedh posht=EB t=EB gjitha meritat e kund=EBrshtonte bashkimin=20
e nacionalsit=EBve dhe t=EB rojalist=EBve. Nd=EBrsa, sa ishim =
n=EB=20
Greqi, Abasi i shkroi let=EBr Mit'hatit dhe i tha se k=EBta, pra =
ballist=EBt, m=EB=20
nuk e konsideronin at=EB prij=EBs t=EB tyre, ngase k=EBta =
nuk=20
ishin q=EB t=EB bashkoheshin me Zogun p=EBr asgj=EB dhe me asnj=EB kusht. Mit'hati u =
t=EBrhoq nd=EBrsa Ali=20
K=EBlcyra shkoi tek Mbreti n=EB=20
Egjipt dhe s=EB andejmi u shkruante t=EB tjer=EBve q=EB t=EB =
vinin n=EB vete=20
ngase, si=E7 shkruante, nuk ekziston der=EB tjet=EBr p=EBr ta =E7liruar Shqip=EBrin=EB =
nga komunizma dhe=20
ndikimi i sllav=EBve.